13-06-2021 Draaiorgel museum Haarlem

Totaal aantal plaatsen: 15 (15 plaatsen beschikbaar)
NOTEER IN JE KALENDER >

Datum en tijd:

juni 13, 2021 1:00 pm - 4:00 pm

Locatie workshop:

Draaimolen museum, Haarlem

Deel deze workshop

Beschrijving

13-06-2021 Draaiorgel museum Haarlem

De cultuur rond het straatdraaiorgel is een typisch Nederlandse traditie. Toch liggen de wortels van het draaiorgel niet in ons land. Het is ontstaan in Italië en ontwikkeld in Duitsland, Frankrijk en België. Maar alleen in Nederland kwam het ‘pierement’ tot grote bloei en is men – vooral na 1945 – dit instrument als een belangrijk onderdeel van de Nederlandse folklore gaan beschouwen.
De geschiedenis van het straatdraaiorgel gaat terug tot de 18e eeuw. Rond 1720 waren de zogenaamde kanarieorgeltjes of serinettes populair. Dit waren kleine,  automatisch spelende orgeltjes die voorzien waren van een tiental tinnen pijpjes. Door aan een klein slingertje te draaien kon men simpele eenstemmige melodietjes laten klinken. Het serinette diende om kooivogels liedjes te leren zingen, door ze steeds hetzelfde wijsje op het orgeltje te laten horen. Al gauw gingen straatzangers deze kanarieorgeltjes gebruiken om zichzelf te begeleiden. Het eerst gebeurde dit in Italië. De oudst bekende afbeelding en beschrijving van een straatorgeldraaier is te vinden in het te Rome verschenen boek ‘Cabinetto Armonico’ van F. Bonanni uit 1722.

In het Duitse Schwarzwald en in Parijs ontstonden tussen 1800 en 1840 de eerste echte draaiorgelfabrieken. De kleine, draagbare orgels groeiden uit tot de zogenaamde ‘buikorgels’, die zo zwaar waren dat ze met een riem om de hals moesten worden gedragen en voor de buik van de muzikant kwamen te hangen.

Toen de orgels nog groter werden en te zwaar om te dragen, ging men ertoe over om ze tijdens het spelen op een ondersteuning te plaatsen. Men spreekt hier wel van zogenaamde ‘pootorgels’. In een volgend stadium werden de instrumenten op een driewielige wagen geplaatst en zo ontstond het rijdende straatdraaiorgel. Reizende muzikanten trokken met hun instrument van de ene plaats naar de andere. Op kermissen en jaarmarkten waren zij van de partij om het publiek met muziek op te vrolijken. De orgels waren zo welluidend geworden dat men er niet eens meer bij hoefde te zingen.

In de periode 1900 – 1920 speelden in de straten van iedere stad draaiorgels op driewielige karren en kwamen de mensen naar buiten om te luisteren en soms bij de muziek te dansen. Het orgel hoorde bij het dagelijks leven. De grammofoon was nog niet tot in iedere huiskamer doorgedrongen en veelal nog van slechte geluidskwaliteit. Voor ‘de gewone man’ was het straatorgel vaak de enige kennismaking met nieuwe muziek. In die tijd droegen draaiorgels bij aan het bekend maken van allerlei muzieksoorten: van schlagers en filmmuziek tot opera-aria’s. Nieuwe liedjes uit revues of films werden pas echt populair als de draaiorgels ze speelden. Van deze draaiorgelmuziek werden dan weer opnamen op 78 toeren platen uitgebracht, waaruit wel blijkt hoe geliefd deze instrumenten toen waren.

De les wordt gegeven door Annette Vorderhake

Inschrijven:

Workshop

13-06-2021 Draaiorgel
15 plaatsen beschikbaar
Aantal plaatsen
Prijs per workshop: 60.00
Aantal inschrijvingen: Totaal: